Wróblin Głogowski – wieś której nie ma
Wróblin Głogowski to jedna z wielu opuszczonych wsi na Dolnym Śląsku — a zarazem jedna z bardziej niezwykłych. O jej wyludnieniu nie zdecydowała wojna ani powojenne migracje ludności. Przyczyną było toksyczne sąsiedztwo rozwijającego się przemysłu.
Wieś przed katastrofą
Wróblin Głogowski (niem. Fröbel) po raz pierwszy wzmiankowano w 1295 roku, w „Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego”, jako Wroblino. Jeszcze na początku lat 80. XX wieku była to wieś licząca około 55 gospodarstw i ponad 300 mieszkańców. Zabudowania ciągnęły się wzdłuż brukowanej ulicy, zachowanej częściowo do dziś, przy której znajdował się klasycystyczny kościół pod wezwaniem św. Heleny, wzniesiony w 1810 roku. We wsi funkcjonowały ponadto czteroklasowa szkoła, ochotnicza straż pożarna, świetlica oraz sklep spożywczy, a od 1871 roku także własna stacja kolejowa.
Huta Miedzi Głogów i katastrofa ekologiczna
Losy Wróblina Głogowskiego przesądziła bliskość Huty Miedzi Głogów, należącej dziś do KGHM Polska Miedź. Kombinat powstawał w dwóch etapach — „Głogów I” uruchomiono w 1971 roku, a „Głogów II” w 1978 roku. Wraz z rozwojem przemysłu zaczęły narastać problemy związane z zanieczyszczeniem środowiska. W rejonie huty odnotowywano podwyższone stężenia m.in. miedzi, ołowiu, cynku i związków siarki. Skażenie obejmowało znaczne obszary, a degradacja gleby i roślinności stała się jednym z najpoważniejszych problemów okolicznych miejscowości.
Ciekawostka: ze względu na skalę zanieczyszczenia środowiska i jego wpływ na mieszkańców, Wróblin Głogowski oraz sąsiednie Żukowice zaczęto określać w mediach mianem „polskiego Czarnobyla”.
Wysiedlenie mieszkańców
W pierwszej kolejności mieszkańcom proponowano odszkodowania za przejmowane i burzone gospodarstwa, jednak wielu z nich zdecydowało się wyprowadzić na własną rękę, głównie do bloków w pobliskim Głogowie. Proces wyludniania się Wróblina rozpoczął się na początku lat 80. XX wieku i trwał przez kolejne lata — do połowy lat 90. niemal wszyscy mieszkańcy opuścili wieś. Podobny los spotkał sąsiednie miejscowości: Bogomice, Biechów oraz Rapocin, którego wysiedlanie rozpoczęto w 1985 roku. Ostatnią mszę w tamtejszym zabytkowym kościele odprawiono 1 stycznia 1988 roku. Obecnie świątynia jest niedostępna dla zwiedzających ze względu na zły stan techniczny.
Prawie wszystkie domy we Wróblinie Głogowskim zostały rozebrane, a odzyskane materiały wykorzystywano do budowy nowych domów w innych miejscach.
Wróblin Głogowski dziś
Obecnie dawna wieś znajduje się w granicach administracyjnych Głogowa. Na jej terenie pozostał ostatni mieszkaniec — pan Roman, który mieszka w domu rodzinnym i jako młody człowiek pamiętał jeszcze czasy budowy huty. Nieopodal jego gospodarstwa działa obecnie Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt.
Pośrodku dawnej wsi stoi, mimo zniszczeń i postępującej dewastacji, kościół św. Heleny. W jego wnętrzu zachowały się pozostałości kolorowych malowideł, na które przez ocalałe okna wpada światło słoneczne. Ostatnią mszę odprawiono tu w 2002 roku. Obok, pod dębem, znajdują się pozostałości dawnego pomnika upamiętniającego niemieckich żołnierzy z Wróblina, poległych na frontach I wojny światowej.
Historyczna stacja kolejowa z 1871 roku została z czasem rozebrana, a sam budynek dworca zniknął w 2018 roku. Linia kolejowa nadal jednak funkcjonuje jako część sieci Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego i obsługuje m.in. transport związany z Hutą Miedzi Głogów.
Ciekawostka: opuszczona i częściowo zrujnowana zabudowa Wróblina oraz sąsiednich wsi bywa wskazywana jako naturalna sceneria filmowa dla produkcji potrzebujących klimatu „wsi widmo”.
Nie tylko Wróblin — inne opuszczone wsie regionu
Opuszczonych wsi na zachodzie Polski jest wiele, jednak w większości przypadków ich wyludnienie było skutkiem wojny, zmian granic oraz powojennych przesiedleń i problemów z ponownym zasiedleniem. Wróblin Głogowski, Bogomice, Rapocin czy Biechów są pod tym względem wyjątkowe — ich los przesądziła przede wszystkim presja związana z rozwojem przemysłu i postępującym skażeniem środowiska.
To właśnie ten aspekt sprawia, że historia Wróblina Głogowskiego jest szczególnie warta przypomnienia — jako świadectwo ceny, jaką lokalne społeczności mogą zapłacić za rozwój przemysłu.