Zamek Bolczów
Dolnośląski zamek Zamek Bolczów w Rudawach Janowickich powstał w drugiej połowie XIV wieku. Jego fundatorem był Clericus Bolze (Bolcze), dworzanin księcia Bolka II Małego, ostatniego niezależnego władcy księstwa świdnicko-jaworskiego. Zamek wzniesiono na skalistym wzniesieniu, wykorzystując naturalne skały jako elementy murów obronnych. Położenie pozwalało kontrolować okoliczne drogi i szlaki prowadzące przez Rudawy Janowickie.
Zamek i husyci
Na początku XV wieku Bolczów znalazł się w rękach właścicieli sympatyzujących z ruchem husyckim. Zamek miał wówczas również złą sławę, ponieważ jego załoga miała zajmować się napadami i rozbojem na podróżnych oraz kupców. W czasie wojen husyckich stało się to jednym z powodów wyprawy zbrojnej przeciwko zamkowi.
W 1433 roku Bolczów został zaatakowany i zniszczony przez oddziały mieszczan świdnickich i wrocławskich, wspieranych przez biskupa wrocławskiego. Zamek przez kilkadziesiąt lat pozostawał w znacznym stopniu zniszczony.
Odbudowa i rozbudowa w XVI wieku
Do odbudowy zamku przystąpiono dopiero w 1517–1518 roku, za sprawą Hansa Dippolda von Burghausa. Rozbudowano wówczas system obronny, zamknięto dziedziniec murami i wykonano liczne otwory strzelnicze, dostosowując zamek do użycia broni palnej.
W pierwszej połowie XVI wieku Bolczów był dalej rozbudowywany i modernizowany. Powstały między innymi sucha fosa i basteja, a istniejące umocnienia przystosowano do obrony artyleryjskiej. Zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli. Jednym z nich był Justus Decjusz (Jost Ludwik Decjusz), humanista i dyplomata związany z dworem króla Zygmunta I Starego.
W 1608 roku Bolczów kupił Daniel von Schaffgotsch, który przeprowadził kolejne prace modernizacyjne. Wzmocniono wówczas jego walory obronne, przygotowując zamek na coraz powszechniejsze użycie artylerii. odbudować, ale po kolejnym pożarze w 1646 roku zamek Bolczów opuszczono i od tego czasu pozostawał w ruinie.
Wojna trzydziestoletnia i zniszczenie zamku
Podczas wojny trzydziestoletniej (1618–1648) Bolczów początkowo służył jako schronienie dla okolicznej ludności. Później został zajęty przez wojska cesarskie i dodatkowo ufortyfikowany.
Mimo wzmocnienia zamek dwukrotnie zajmowali Szwedzi. W grudniu 1645 roku, opuszczając Bolczów, podpalili jego zabudowania. Podjęto próbę odbudowy, jednak kolejny pożar w 1646 roku doprowadził do ostatecznego opuszczenia zamku. Od tego czasu Bolczów pozostaje ruiną.
Romantyczne ruiny i rozwój turystyki
Na początku XIX wieku ruiny Bolczowa stały się atrakcją dla miłośników romantycznych krajobrazów. W okresie rozwoju turystyki górskiej teren zamku uporządkowano, odgruzowano i zabezpieczono najbardziej zagrożone fragmenty murów. W niektórych miejscach wykonano drewniane schody i przejścia ułatwiające zwiedzanie.
Z czasem na terenie zamku odbudowano również studnię, a w pobliżu funkcjonowały gospoda i schronisko turystyczne. Schronisko działało jeszcze przez kilka lat po II wojnie światowej.
W latach 60. XX wieku przeprowadzono kolejne prace porządkowe. Usunięto część roślinności porastającej mury i wykonano drewniany mostek nad fosą.
Stan obecny
Dziś Zamek Bolczów jest trwałą ruiną, zachowującą czytelny układ średniowiecznego założenia obronnego. Szczególnie charakterystyczne są fragmenty murów wkomponowane w naturalne skały, pozostałości dziedzińca, fosy, bastei oraz późniejszych umocnień.
Zamek znajduje się na terenie Rudawskiego Parku Krajobrazowego i jest dostępny bezpłatnie. Prowadzą do niego znakowane szlaki turystyczne z kilku kierunków.
Zwiedzanie
Najpopularniejsza trasa prowadzi z Janowic Wielkich. Samochód można pozostawić na parkingu w miejscowości, a następnie ruszyć leśną drogą w kierunku ruin. Trasa jest stosunkowo łatwa, choć przez znaczną część prowadzi lekko pod górę. Dawniej bardziej przypominała górski szlak, obecnie jest przede wszystkim leśną drogą spacerową.
Ciekawym, choć znacznie dłuższym wariantem jest dojście od strony Przełęczy Karpnickiej. Dzięki położeniu na skrzyżowaniu kilku szlaków Bolczów można połączyć ze zwiedzaniem innych atrakcji Rudaw Janowickich.
W okolicy warto odwiedzić Browar Miedzianka, Kolorowe Jeziorka, Schronisko Szwajcarka, Zamek Karpniki, punkt widokowy Krzyżna Góra i całe Rudawy Janowickie. Szlak Zamków Piastowskich również zahacza o zamek Bolczów.