Pałac w Mosznej
Od barokowej rezydencji do niezwykłego pałacu
Pałac w Mosznej, powszechnie nazywany Zamkiem w Mosznej, należy do najbardziej rozpoznawalnych rezydencji w Polsce. Jego niezwykła sylwetka, pełna wieżyczek, ryzalitów i ozdobnych detali, sprawia, że łatwo pomylić go z bajkowym zamkiem. Za efektowną fasadą kryje się jednak historia śląskiej rodziny przemysłowców, pożaru, wielkiej przebudowy oraz burzliwych powojennych losów. Jego historia sięga XVIII wieku, kiedy w Mosznej istniał barokowy pałac, którego środkowa część zachowała się w obecnej budowli. W 1896 roku obiekt częściowo spłonął. Franz Hubert von Tiele-Winckler zdecydował się nie tylko na jego odbudowę, lecz także na znaczną rozbudowę rezydencji.
W pierwszym etapie odbudowano dawną część barokową, a do 1900 roku dołączono do niej skrzydło wschodnie w stylu neogotyckim wraz z oranżerią. W latach 1911-1913 powstało skrzydło zachodnie, utrzymane w stylistyce neorenesansowej. W efekcie powstała niezwykła, eklektyczna budowla, w której trzy różne style architektoniczne tworzą zaskakująco spójną całość.
Tiele-Wincklerowie
W 1866 roku majątek w Mosznej kupił Hubert von Tiele-Winckler, właściciel rozległych dóbr przemysłowych na Górnym Śląsku. Po jego śmierci w 1893 roku majątek odziedziczył najstarszy syn, Franz Hubert. To właśnie on stał się twórcą obecnego kształtu rezydencji. W 1895 roku otrzymał tytuł hrabiowski, a rok później przystąpił do odbudowy pałacu po pożarze.
Rozbudowana rezydencja miała podkreślać prestiż i bogactwo rodziny, która należała do najzamożniejszych śląskich rodów przemysłowych. Pałac służył nie tylko jako miejsce zamieszkania, ale również jako reprezentacyjna siedziba właścicieli ogromnego majątku.
Ciekawostka: Franz Hubert von Tiele-Winckler dwukrotnie gościł w Mosznej cesarza Wilhelma II. Wizyty władcy związane były między innymi z polowaniami organizowanymi w okolicznych lasach.
365 pomieszczeń i 99 wieżyczek
Najbardziej znaną cechą pałacu są jego liczby. Budowla ma 365 pomieszczeń oraz 99 wież i wieżyczek. Od lat powtarzana jest opowieść, że 365 pomieszczeń symbolizuje liczbę dni w roku, natomiast 99 wieżyczek miało mieć związek z liczbą majątków lub innymi szczególnymi przywilejami właścicieli.
Nie ma jednak pewnego dokumentu potwierdzającego, że liczby te zostały od początku zaplanowane jako symboliczny zamysł architektoniczny. Jest to więc przede wszystkim legenda związana z pałacem, choć sama liczba pomieszczeń i wieżyczek jest rzeczywista.
Inna popularna legenda mówi, że właściciele chcieli wznieść setną wieżę, ale zrezygnowali z tego ze względu na przepisy, które miały nakładać na właściciela tak dużej liczby wież obowiązek utrzymywania garnizonu wojskowego. Ta opowieść również nie znajduje jednoznacznego potwierdzenia w dokumentach, ale na stałe weszła do miejscowego folkloru.
Wojna i powojenne losy
W 1945 roku rodzina Tiele-Wincklerów opuściła Mosznę przed nadejściem Armii Czerwonej. Pałac nie został poważnie zniszczony podczas działań wojennych, jednak po zajęciu obiektu przez wojska radzieckie jego wnętrza zostały rozgrabione i zdewastowane. Utracono znaczną część wyposażenia i dawnego wystroju.
Po wojnie pałac przechodził różne koleje losu. W latach 1972-2013 funkcjonował w nim szpital, a następnie obiekt zaczął być wykorzystywany przede wszystkim w celach turystycznych i usługowych.
Park i stadnina koni
Pałac otacza rozległy park krajobrazowy z cennym starodrzewem, alejami, kanałami wodnymi i malowniczymi zakątkami. Jedną z największych atrakcji są skupiska rododendronów i azalii, które w okresie kwitnienia tworzą wyjątkową oprawę dla pałacowej architektury. To właśnie dlatego w Mosznej organizowany jest Muzyczny Festiwal Kwitnących Azalii.
W przypałacowym parku znajduje się również cmentarz rodowy Tiele-Wincklerów. Zachowane grobowce przypominają o rodzinie, która przez dziesięciolecia kształtowała historię Mosznej.
W sąsiedztwie pałacu działa stadnina koni Moszna, nawiązująca do tradycji hodowlanych miejscowego majątku.
Palac w Mosznej dzisiaj
Obecnie Pałac w Mosznej jest przede wszystkim atrakcją turystyczną i obiektem hotelowo-konferencyjnym. Na miejscu działa również restauracja, a część pałacu i jego otoczenia jest udostępniona zwiedzającym. Zamek oferuje także wydarzenia kulturalne, koncerty oraz możliwość organizacji imprez i sesji fotograficznych.
Pałac jest szczególnie popularnym miejscem sesji ślubnych i fotograficznych. Największe wrażenie robi jednak wiosną, gdy kwitną rododendrony i azalie. Wtedy monumentalna, pełna wieżyczek sylwetka rezydencji otrzymuje wyjątkową oprawę.
Moszna to miejsce, w którym niezwykła architektura spotyka się z historią jednej z najbogatszych śląskich rodzin przemysłowych. Pożar i późniejsza rozbudowa nadały pałacowi wyjątkową formę, a liczby 365 pomieszczeń i 99 wieżyczek do dziś inspirują kolejne legendy. Dodając do tego wizyty cesarza Wilhelma II, burzliwe losy po 1945 roku oraz malowniczy park, trudno się dziwić, że Pałac w Mosznej pozostaje jedną z najbardziej charakterystycznych rezydencji w Polsce.
