Opactwo cystersów w Lądzie
Ląd
Ląd to miejscowość o średniowiecznym rodowodzie, położona nad Wartą. Już we wczesnym średniowieczu istniał tutaj gród, który kontrolował ważny szlak komunikacyjny oraz przeprawę przez rzekę. Od XII wieku aż do rozbiorów Ląd był siedzibą kasztelanii, co potwierdza jego znaczenie administracyjne i strategiczne.
Największą sławę miejscowości przyniosło jednak opactwo cystersów w Lądzie, należące do najstarszych klasztorów cysterskich na ziemiach polskich.
Klasztor cystersów w Lądzie
Początki klasztoru sięgają 1175 roku, choć już wcześniej, prawdopodobnie od około połowy XII wieku, funkcjonowała tutaj filia lub folwark cysterskiego klasztoru w Łeknie na Pałukach. Zakonnicy z Łekna zamierzali zlikwidować swoją placówkę, jednak ostatecznie decyzją Kapituły Generalnej Zakonu Cystersów osadzono w Lądzie mnichów z opactwa Altenberg koło Kolonii. Wsparcia tej fundacji prawdopodobnie udzielił książę Mieszko III Stary.
Przez kilka kolejnych stuleci klasztor utrzymywał silne związki z niemieckim środowiskiem cysterskim. Zmiana nastąpiła dopiero w 1511 roku, kiedy zezwolono na przyjmowanie do opactwa Polaków. W 1538 roku opatami mogli zostawać również polscy szlachcice. W reakcji na te zmiany część niemieckich zakonników opuściła Ląd i przeniosła się do Henrykowa na Dolnym Śląsku.
Ląd w XIV wieku
Klasztor nie uniknął wydarzeń związanych z konfliktami polsko-krzyżackimi. W 1331 roku Ląd został splądrowany przez wojska krzyżackie.
W 1352 roku klasztor stał się jednym z miejsc, wokół których skupiali się zwolennicy króla Kazimierza Wielkiego podczas konfliktu z buntem szlachty pod wodzą Maćka Borkowica.
Barokowa przebudowa
Największe zmiany w wyglądzie klasztoru nastąpiły w XVII i XVIII wieku. Polscy opaci rozpoczęli wówczas zakrojoną na szeroką skalę barokową przebudowę zespołu klasztornego. Prace przy kościele trwały przez dziesięciolecia i zakończyły się w 1743 roku, kiedy świątynię ponownie konsekrowano pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św. Mikołaja.
W wyniku tej przebudowy średniowieczna świątynia została niemal całkowicie przekształcona. Z pierwotnego romańskiego kościoła cysterskiego zachowało się niewiele, a obecny wystrój i architektura zespołu klasztornego mają przede wszystkim charakter barokowy.
Kasata klasztoru i późniejsze dzieje
Kres świetności opactwa nastąpił po rozbiorach Polski. Władze pruskie przejęły część dóbr klasztornych, ograniczając podstawy ekonomiczne funkcjonowania opactwa. Ostatecznie po wojnach napoleońskich, w okresie panowania rosyjskiego, doszło do kasaty klasztoru cystersów.
W XIX wieku w dawnym klasztorze przez kilkanaście lat przebywali kapucyni. Kolejny ważny etap rozpoczął się w 1921 roku, kiedy zespół klasztorny przejęli salezjanie. Zakonnicy prowadzą tutaj działalność do dziś, a w Lądzie działa Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego.
Zwiedzanie
Klasztor i kościół w Lądzie można zwiedzać z przewodnikiem. Warto zobaczyć przede wszystkim barokowe wnętrze świątyni, bogaty wystrój klasztoru oraz zachowane elementy średniowiecznego założenia.
Ląd jest miejscem szczególnym, ponieważ w jednym miejscu można prześledzić ponad 800 lat historii – od średniowiecznego grodu i kasztelanii, przez cysterskie opactwo, aż po współczesny klasztor salezjanów. Szczegółowe informacje dotyczące zwiedzania i zabytków zespołu klasztornego można znaleźć na stronie lad.pl.
Klasztor i kościół opactwa cystersów można zwiedzać osobiście z przewodnikiem, do czego zachęcamy. Nie będziemy opisywać wszystkich zabytków, informacje na ich temat można znaleźć na stronie lad.pl. Zdjęcia na zachętę, bo warto.
